Aglomeracja Wałbrzyska

  1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i co ma na celu?

Plan gospodarki niskoemisyjnej (PGN) to DOKUMENT o znaczeniu strategicznym. Wskazuje się w nim działania prowadzące do transformacji wszystkich sektorów gospodarki, której efektami będą: redukcja emisji gazów cieplarnianych, zwiększenie udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych i redukcja zużycia energii finalnej poprzez podniesienie efektywności energetycznej.

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej ma na celu również wzmacnianie działań na rzecz poprawy jakości powietrza na obszarach, na których odnotowano przekroczenia poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu poprzez redukcję emisji zanieczyszczeń (m.in. pyłów, dwutlenku siarki oraz tlenków azotu).

Plan gospodarki niskoemisyjnej jest dokumentem bazującym na informacjach dotyczących wielkości zużycia energii oraz wielkości emisji dwutlenku węgla. Informacje te wykorzystywane są do określenia kierunków dla gmin w zakresie działań inwestycyjnych i nieinwestycyjnych  m. in. w takich sektorach jak:

  • transport,
  • budownictwo komunalne i niekomunalne,
  • gospodarka przestrzenna,
  • zaopatrzenie w ciepło i energię,
  • gospodarka odpadami.

PGN wspiera realizację działań na rzecz pakietu klimatyczno-energetycznego do roku 2020.

Pakiet klimatyczno-energetyczny to dokument podpisany w 2008 r. przez 27 państw Unii Europejskiej, wyznaczający osiągnięcie do końca 2020 roku trzech ambitnych celów tj.:

  • zwiększenie efektywności energetycznej o 20%,
  • zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych o 20% (dla Polski 15%),
  • redukcja emisji gazów cieplarnianych o 20%.

Plany Gospodarki Niskoemisyjnej są promowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wzmacniają działania na rzecz poprawy jakości powietrza i w tym zakresie są uzupełniające do podobnie brzmiących Programów Ograniczania Niskiej Emisji.

Kluczowym elementem PGN jest wyznaczenie celów strategicznych i szczegółowych, realizujących określoną wizję gminy. Na podstawie zidentyfikowanych możliwości należy zaplanować działania realizujące wyznaczone cele. Muszą się one opierać na już istniejących planach i strategiach. Dla planowanych działań należy wskazać mierniki osiągnięcia celów, źródła finansowania oraz plan wdrażania, monitorowania i weryfikacji.

  1. Jakie znaczenie ma Plan Gospodarki Niskoemisyjnej?

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej dla Aglomeracji Wałbrzyskiej jest dokumentem maksymalizującym szanse rozwoju gospodarki dzięki wykorzystaniu środków unijnych w nowej perspektywie finansowej 2014 –2020.

Posiadanie Planu Gospodarki Niskoemisyjnej będzie wpływać na możliwość uzyskania wsparcia dla szeregu inwestycji w Aglomeracji Wałbrzyskiej ze środków finansowych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko oraz Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014–2020. PGN może również pomóc w ubieganiu się o finansowanie działań z innych komplementarnych źródeł: Programu działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) w latach 2014-2020, funduszy EOG oraz środków krajowych (dysponowanych przez NFOŚiGW).

Analizując zapisy Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020, należy stwierdzić, że dla działań realizowanych w ramach priorytetów inwestycyjnych realizujących cele tematyczne ochrony klimatu podstawą wsparcia będą dokumenty strategiczne miast i gmin, spełniające wymogi strategii niskoemisyjnych. Aby gmina mogła pozyskać dofinansowanie na działania m.in. zakresie termomodernizacji budynków, transportu publicznego czy wdrażania odnawialnych źródeł energii, musi posiadać plan gospodarki niskoemisyjnej. Zatem odpowiednie zaplanowanie działań i przeanalizowanie ich pod względem środowiskowym ma bardzo duże znaczenie w kontekście ubiegania się o dofinansowanie.

Wynikiem realizacji zaplanowanych działań w PGN będzie również rozwój gospodarczy Aglomeracji Wałbrzyskiej, za którym idą oszczędności finansowe oraz zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza.

  1. Czym jest gospodarka niskoemisyjna?

Gospodarka niskoemisyjna to gospodarka rozwijająca się w sposób zintegrowany przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych niskoemisyjnych technologii i praktyk. W zależności od sektora gospodarki rozwiązania niskoemisyjne mogą być zróżnicowane. Ich wspólnym kierunkiem powinno być wdrażanie wydajnych rozwiązań energetycznych w poszukiwaniu możliwości zmniejszenia zużycia energii
i materiałów, zwiększanie wykorzystania energii odnawialnej oraz wprowadzanie proekologicznych innowacji technologicznych.

Gospodarka niskoemisyjna to gospodarka wykorzystująca energię i materiały w sposób efektywny, to znaczy zapewniający maksymalizację wzrostu gospodarczego przy jednoczesnej minimalizacji zużycia energii i materiałów.

Pojęcia „niska emisja” oraz „gospodarka niskoemisyjna” są często mylone, zwłaszcza w kontekście ograniczania emisji. Ten drugi termin jest znacznie szerszy i oznacza nie tylko walkę o wyeliminowanie niskiej emisji. Niska emisja to całość emitowanych do powietrza substancji z niewysokich źródeł emisji (np. z ogrzewania w sektorze mieszkalnictwa). Z kolei „gospodarka niskoemisyjna” (ang. low emission economy) oznacza gospodarkę charakteryzującą się przede wszystkim oddzieleniem wzrostu emisji gazów cieplarnianych od wzrostu gospodarczego, głównie poprzez ograniczenie wykorzystania paliw kopalnych. Gospodarka niskoemisyjna opiera się przede wszystkim na efektywności energetycznej, wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii i zastosowaniu technologii ograniczających emisję.

  1. Przykładowe działania w zakresie gospodarki niskoemisyjnej

Budownictwo

  • budowa budynków niskoenergetycznych, energooszczędnych i pasywnych
  • podnoszenie kwalifikacji pracowników sektora budowlanego pod kątem poprawy jakości usług w zakresie EE i OZE
  • termomodernizacja istniejących budynków użyteczności publicznej i mieszkalnych
  • certyfikacja energetyczna budynków
  • nowe mechanizmy finansowe wsparcia budownictwa nisko-energetycznego
  • organizacja szkoleń nt. ekoznakowania wyrobów i usług budowlanych (Ecolabel)

→ Efekt: redukcja zużycia energii na cele grzewcze przez  budynki i w efekcie redukcja emisji CO2

Transport

  • zmniejszenie zapotrzebowania na transport
  • zwiększenie atrakcyjności „alternatywnych” środków transportu
  • zmniejszenie atrakcyjności podróży samochodem
  • zmniejszenie emisji floty pojazdów komunalnych i prywatnych
  • wprowadzenie miejskich systemów kontroli ruchu – tzw. inteligentne zarządzanie ruchem
  • powszechny ecodriving

→ Efekt: redukcja zużycia paliw kopalnych (ropy i pochodnych) i w efekcie redukcja emisji gazów cieplarnianych

Oświetlenie

  • zmiana źródła światła
  • wymiana opraw oświetleniowych
  • sterowanie oświetleniem

→ Efekt: redukcja zużycia energii elektrycznej i w efekcie redukcja emisji gazów cieplarnianych

Zamówienia publiczne

  • włączanie przez podmioty publiczne wymagań ekologicznych odnośnie procesu zakupów i poszukiwanie rozwiązań ograniczających negatywny wpływ produktów i usług na środowisko oraz uwzględniających cały cykl życia produktów

→ Efekt: mniejsze zużycie energii - ograniczenie kosztów i zaoszczędzenie pieniędzy przez władze lokalne

→ Efekt: zaoszczędzenie czasu i wysiłku związanego z wymianą produktów dzięki zastosowaniu produktów energooszczędnych o dłuższej żywotności i wyższej jakość niż ich tańsze odpowiedniki

→ Efekt: redukcja zużycia surowców, w tym energii elektrycznej, paliw kopalnych i w efekcie redukcja emisji gazów cieplarnianych

  1. Obszary oddziaływania Planu

W Planie Gospodarki Niskoemisyjnej zostaną określone priorytetowe działania z podaniem ram czasowych oraz ze wskazaniem metod ich finansowania. Ujęte zostaną zadania inwestycyjne w obszarach zużycia energii w budynkach/instalacjach, oświetlenia ulicznego, dystrybucji ciepła, zużycia energii w transporcie, emisji zanieczyszczeń (metan) w gospodarce odpadami, produkcji energii – zakłady/instalacje do produkcji energii elektrycznej, ciepła i chłodu (z wyłączeniem instalacji EU ETS). Zadania nieinwestycyjne obejmą planowanie przestrzenne, strategie komunikacyjne, zamówienia publiczne, promowanie gospodarki niskoemisyjnej etc.

Głównymi interesariuszami w Planie Gospodarki Niskoemisyjnej są:

  • lokalna administracja: odpowiednie wydziały urzędu miasta i przedsiębiorstwa komunalne (miejskie przedsiębiorstwa energetyczne, firmy transportowe itp.);
  • lokalne i regionalne agencje energetyczne;
  • partnerzy finansowi - banki, fundusze prywatne;
  • izby handlowe, izby architektów i inżynierów;
  • dostawcy energii, przedsiębiorstwa energetyczne;
  • podmioty działające w sektorze transportu, prywatne/publiczne firmy transportowe itp.;
  • sektor budownictwa: firmy budowlane, deweloperzy;
  • biznes i przemysł;
  • wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie mieszkaniowe;
  • organizacje pozarządowe i inni reprezentanci społeczeństwa obywatelskiego;
  • uczelnie wyższe, instytuty naukowe;
  • specjaliści (konsultanci);
  • przedstawiciele narodowej i regionalnej administracji oraz administracji sąsiednich miast/gmin w celu zapewnienia koordynacji i spójności z planami i działaniami podejmowanymi na innych szczeblach decyzyjnych.

Projekt pn. „Rozwój Obszaru Funkcjonalnego Aglomeracji Wałbrzyskiej poprzez opracowanie dokumentów strategicznych wspierających integrację 23 jst: Strategii ZIT, Programu Gospodarki Niskoemisyjnej i Zintegrowanego Programu Transportu Publicznego” współfinansowany ze środków Unii Europejskiej i budżetu państwa przyznanych w ramach „Konkursu dotacji na działania wspierające jednostki samorządu terytorialnego w zakresie planowania współpracy w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych”, ogłoszonego przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju